Honing slinger kopen? Kies de juiste voor je eerste oogst

Je eerste eigen honing oogsten, dat is echt een magisch moment. Je hebt de bijen het hele seizoen de kast in en uit zien vliegen, ze hebben keihard gewerkt in je omgeving, en nu is het tijd om letterlijk de vruchten af te werpen. De geur van verse bijenwas en zoete nectar die je tegemoet komt als je de kast opent, is onbeschrijfelijk. Maar om die prachtige gouden druppels uit de raten te krijgen en in een potje te laten vloeien, heb je wel het juiste gereedschap nodig. Het moment dat je besluit een honingslinger te kopen, is een grote en spannende stap in je imkeravontuur.

Misschien heb je tot nu toe alleen maar meegekeken met een ervaren imker in de buurt, of heb je vorig jaar je eerste volkje gekregen. Nu sta je voor de keuze om je eigen spullen aan te schaffen. Als je online gaat zoeken, duizelt het je al snel van de technische termen. Radiaal, tangentiaal, handmatig, elektrisch, met of zonder snijkraan. Geen zorgen. Pak er even een lekker kopje thee of koffie bij, dan neem ik je stap voor stap mee in de wereld van de honingslingers. Gewoon in begrijpelijke taal, zodat jij straks precies weet wat je nodig hebt voor jouw achtertuin of balkon.

Wat is een honingslinger eigenlijk en hoe werkt het?

Laten we bij het begin beginnen. Een honingslinger is eigenlijk niets meer of minder dan een grote centrifuge. Je kunt het een beetje vergelijken met een slacentrifuge uit je keukenkastje, maar dan een flink stuk groter en gemaakt van stevig metaal. Het principe is heel eenvoudig en draait om middelpuntvliedende kracht. Zodra jij de zegeltjes van de honingraten hebt gehaald met een ontzegelvork, plaats je de houten of plastic raampjes in de korf van de slinger.

Door aan de zwengel te draaien, of door de motor aan te zetten, begint de korf rond te draaien. Omdat de korf zo snel draait, wordt de honing uit de zeshoekige celletjes geslingerd. De honing vliegt tegen de wand van het vat aan en zakt vervolgens langzaam naar beneden. Onderin het vat zit een kraantje, de zogenaamde snijkraan. Als je daar een emmer met een zeef onder zet en de kraan opent, stroomt je eigen verse honing zo de emmer in. Het is een prachtig, ambachtelijk proces waar je echt even de tijd voor mag nemen.

Het mooiste van dit systeem is dat de bijenwas, de raat zelf, intact blijft. Nadat je de raampjes hebt geslingerd, kun je ze gewoon weer teruggeven aan je bijenvolk. De bijen maken ze netjes schoon en kunnen ze direct weer vullen met nieuwe nectar. Dat scheelt de bijen enorm veel energie, want het bouwen van nieuwe wasraten kost ze heel veel moeite en honing. Een slinger is dus niet alleen handig voor jou, maar ook heel vriendelijk voor je bijen.

Handmatig of elektrisch slingeren voor beginners

Een van de eerste keuzes die je moet maken als je een honingslinger gaat kopen, is de aandrijving. Ga je voor spierkracht of laat je een motor het zware werk doen?

De charme van de handmatige slinger

Voor de meeste beginnende imkers is een handmatige slinger de allerbeste keuze. Zeker als je maar een, twee of misschien drie bijenvolken hebt, is het echt overbodig om een dure elektrische machine aan te schaffen. Een handmatige slinger heeft een zwengel bovenop of aan de zijkant. Het draaien kost even wat armkracht, maar het valt reuze mee als je de techniek eenmaal doorhebt. Het geeft bovendien een enorm voldaan gevoel. Je bent fysiek bezig met je oogst, je hoort het zoeven van de korf en je ziet de honing tegen de wand kletsen. Je hebt de volledige controle over de snelheid, wat heel belangrijk is om te voorkomen dat kwetsbare, nieuwe raten breken tijdens het slingeren.

Wanneer kies je voor elektrisch?

Een elektrische honingslinger is geweldig als je flink aan het uitbreiden bent. Heb je meer dan vijf volken die volop honing produceren? Dan ben je met een handmatige slinger al snel een heel weekend aan het zwengelen en voel je dat de volgende dag flink in je schouders. Een elektrische slinger neemt dat werk uit handen. Terwijl de machine draait, kun jij rustig de volgende lichting raampjes ontzegelen. Toch raad ik dit voor de absolute beginner af. De machines zijn vaak twee tot drie keer zo duur en nemen meer ruimte in. Begin gewoon lekker met een handmatige versie. Je kunt hem altijd nog verkopen als je hobby uit de hand loopt.

Tangentiaal of radiaal: de techniek simpel uitgelegd

Als je webshops bekijkt, zie je deze twee termen constant voorbijkomen. Het klinkt ingewikkeld, maar het gaat puur om de manier waarop de raampjes in de trommel staan.

Bij een tangentiale slinger staan de raampjes als het ware plat met hun gezicht naar de buitenwand van het vat. Omdat de middelpuntvliedende kracht naar buiten werkt, wordt de honing eerst uit de ene kant van de raat geslingerd. Daarna moet je de slinger stoppen, de raampjes met de hand omdraaien, en de andere kant slingeren. Dit klinkt als extra werk, en dat is het ook een beetje. Maar voor beginners is dit veruit het veiligste en meest effectieve systeem. Het werkt perfect voor dikkere honingsoorten en je haalt de raten er heel netjes leeg mee. Omdat de raampjes plat tegen een rekje drukken, breken ze ook veel minder snel.

Een radiale slinger werkt anders. Hier staan de raampjes als de spaken van een fietswiel in de trommel, met de bovenkant van het raampje naar buiten gericht. Omdat de cellen in een honingraat van nature een heel klein beetje schuin omhoog staan, slingert een radiale machine beide kanten van de raat tegelijk leeg. Je hoeft de raampjes dus niet halverwege om te draaien. Dat is fantastisch als je tientallen raampjes moet verwerken. Het nadeel? De trommel moet een stuk groter zijn om dit te laten werken, de slinger is daardoor duurder en neemt meer plek in beslag in je schuur. Voor de imker met een paar volkjes is een tangentiale slinger met ruimte voor 3 of 4 raampjes echt ideaal.

Waar moet je echt op letten bij de aanschaf?

Je weet nu ongeveer welk type je wilt hebben. Maar als je op de bestelknop wilt drukken, of bij een imkerwinkel naar binnen stapt, zijn er nog een paar hele praktische zaken om in de gaten te houden.

Kijk allereerst goed naar het materiaal van het vat. Tegenwoordig is roestvrij staal (RVS) de absolute standaard, en ik zou je ook echt aanraden om daarvoor te kiezen. RVS is voedselveilig, het roest niet (als je het goed onderhoudt) en het is ontzettend makkelijk schoon te maken. Je ziet soms nog weleens goedkope slingers met een plastic vat. Hoewel dit verleidelijk kan zijn voor de portemonnee, krast plastic snel. In die krasjes kunnen bacteriën en restjes achterblijven. Bovendien is plastic lang niet zo duurzaam als een goede RVS trommel, die bij goed gebruik een leven lang mee kan gaan.

Let ook op de pootjes onder de slinger. Een slinger die vol zit met zware honingramen kan behoorlijk gaan trillen en schudden als de raampjes niet exact even zwaar zijn (en geloof me, dat zijn ze zelden). Stevige, stalen poten die je eventueel op een houten kruis of op de vloer kunt vastschroeven, zijn geen overbodige luxe. Niets is zo vervelend als een honingslinger die tijdens het draaien door de hele kamer begint te wandelen.

Vergeet tot slot de snijkraan onderin niet. Deze moet soepel open en dicht kunnen, maar bovenal moet hij absoluut niet lekken. Een druppelende kraan zorgt voor een enorme plakbende op je vloer. Een snijkraan van metaal is vaak robuuster dan een plastic variant, al voldoen de plastic kranen op de betere merken tegenwoordig ook prima.

Nieuw kopen of toch op zoek naar een tweedehandsje?

Een honingslinger is een behoorlijke investering. Reken voor een goede, nieuwe, handmatige slinger voor drie of vier ramen al snel op een bedrag tussen de 150 en 300 euro. Het is dan ook heel logisch dat veel beginners eerst op Marktplaats of via de lokale imkervereniging op zoek gaan naar een tweedehands model.

Een tweedehands slinger kopen is vaak een prima idee, mits je goed oplet. Oude slingers van tientallen jaren geleden zijn soms gemaakt van gegalvaniseerd staal. Dit materiaal kan na verloop van tijd gaan roesten, en roest in je honing wil je absoluut vermijden. Controleer de binnenkant van de trommel dus altijd heel kritisch op roestplekken of schilferende verf. Als de trommel van RVS is, zit je meestal wel goed. Geef ook altijd even een flinke slinger aan de korf als je gaat kijken. Draait hij soepel en geruisloos? Dan zijn de lagers nog in orde. Hoor je een knarsend of piepend geluid, dan is er waarschijnlijk onderhoud nodig of zijn de tandwielen versleten.

Een ander mooi alternatief voor beginners is het delen van een slinger. Misschien heb je een buurman of kennis in de buurt die ook imkert. Je gebruikt de slinger immers maar een of twee keer per jaar. Vaak kun je bij een lokale afdeling van de imkervereniging ook apparatuur huren of lenen. Dit is een perfecte manier om het slingeren eerst eens uit te proberen voordat je je eigen spaargeld uitgeeft.

Je tuin als basis voor een goede honingoogst

Het is natuurlijk prachtig om te dromen over liters eigen honing en het glimmende RVS van je nieuwe slinger. Maar we mogen niet vergeten waar die honing vandaan komt: uit de natuur om ons heen. Zonder een goede dracht (zo noemen imkers de bloemen waar bijen nectar uithalen) blijven je raampjes leeg en hoeft de slinger niet uit de doos te komen.

Het voorbereiden van je eigen omgeving is minstens zo belangrijk als het klaarmaken van je imkerspullen. Bijen hebben vanaf het hele vroege voorjaar al nectar nodig om het volk op te bouwen. Als je wilt zorgen dat jouw bijen sterk genoeg zijn om in het late voorjaar en de zomer een overschot aan honing te verzamelen voor jou, is het slim om je tuin daarop in te richten. Wil je weten hoe je dat aanpakt? Lees dan eens ons artikel Insecten lokken met vroege bloeiers | Imkers Deventer. Hierin vind je praktische tips om juist in die cruciale vroege maanden voedsel te bieden.

Daarnaast hoef je helemaal niet zo streng te zijn voor jezelf in de tuin. Sterker nog, een beetje chaos is juist goed voor de biodiversiteit en de nectaraf-gifte. Een strak gemaaid grasveld levert geen druppel honing op, maar een veldje met paardenbloemen en klaver des te meer. Laat de schoffel dus af en toe lekker in de schuur staan. Meer inspiratie hierover lees je in Tuin klaarmaken voor bestuivers: laat het rommelig. Hoe meer variatie en bloemen in jouw buurt, hoe lekkerder en complexer de smaak van de honing die jij straks uit je eigen slinger tapt.

Het schoonmaken en onderhouden van je nieuwe aanwinst

Het is zover. De honing zit in de emmers, de potjes staan klaar, en jij zit met een gigantische, plakkerige RVS trommel in je keuken of schuur. Het schoonmaken van een honingslinger is een klusje waar veel imkers tegenop zien, maar als je de juiste truc toepast, is het zo gepiept.

De allerbelangrijkste regel bij het schoonmaken van alles wat met bijenwas en honing te maken heeft: begin altijd met KOUD water. Je eerste instinct is misschien om de hete kraan open te draaien om de boel lekker schoon te spoelen. Doe dit niet! Honing lost prima op in koud water. Bijenwas daarentegen smelt zodra het water warmer is dan zo’n zestig graden. Als je heet water in je slinger spuit, smelt de achtergebleven was en smeer je het als een dunne, vette, onzichtbare laag over de hele binnenkant van je trommel. Dat krijg je er vervolgens bijna met geen mogelijkheid meer uit.

Spoel de slinger dus eerst goed af met koud water via de tuinslang of de douchekop, tot alle zoetigheid weg is. Pas als de slinger niet meer plakt en de kleine korreltjes was weg zijn gespoeld, kun je hem nog even nalopen met een warm sopje en een zachte spons. Gebruik geen schuursponsjes, want daarmee kras je het RVS. Droog de slinger daarna direct heel goed af met een schone theedoek. Ook roestvrij staal kan op den duur lelijke vlekken krijgen als je het nat opbergt.

Zorg er ook voor dat je de draaiende onderdelen, zoals de lagers onderin de korf en de tandwielen bovenop, af en toe voorziet van een heel klein beetje voedselveilige smeerolie. Dek de slinger tot slot af met een grote vuilniszak of een oud laken voordat je hem in de schuur of op zolder zet. Zo voorkom je dat er een dikke laag stof of spinnenwebben in komt, en is hij volgend jaar weer helemaal fris en klaar voor je volgende oogst.

Veelgestelde vragen