Kies de beste zomerse nectarplanten voor tuin en balkon

Stel je eens voor: het is een warme zomerdag in juli. Je zit in je achtertuin of op je balkon met een koud glas drinken. De zon schijnt, de lucht is blauw en om je heen hoor je een zacht, geruststellend gezoem. Hommels vliegen af en aan, honingbijen zoeken naar de zoetste bloemen en af en toe fladdert er een kleurrijke vlinder voorbij. Klinkt als een droom, toch? Maar dit levendige plaatje ontstaat niet vanzelf. Het geheim zit hem in de planten die je kiest.

Als imker en natuurliefhebber krijg ik in de zomer vaak de vraag: waarom zie ik ineens zo weinig bijen in mijn tuin? Veel mensen denken dat de zomer de toptijd is voor insecten, maar voor veel bijen en vlinders is de hoogzomer juist een periode van schaarste. Daarom wil ik het vandaag met je hebben over het kiezen van de juiste zomerse nectarplanten. We gaan samen kijken hoe we jouw buitenplek kunnen omtoveren tot een waar buffet voor onze zoemende vrienden.

Waarom zomerse nectarplanten onmisbaar zijn

Om te begrijpen waarom we juist in de zomer extra goed voor onze bestuivers moeten zorgen, moeten we even kijken naar hoe de natuur in het voorjaar werkt. In april en mei is er een overvloed aan voedsel. Fruitbomen staan in volle bloei, paardenbloemen kleuren de bermen geel en de wilgen en meidoorns zitten vol met nectar en stuifmeel. Bijenvolken groeien in deze periode explosief. Er is eten in overvloed.

Maar dan komt juli. De bomen zijn uitgebloeid, het gras op de weilanden is vaak al gemaaid en de lente-bloeiers in de tuin zijn veranderd in zaaddozen. Dit fenomeen noemen we in de imkerij ook wel het zomerdrachtgat. Er zijn op dat moment enorm veel bijen en hommels, maar het aanbod van bloemen daalt drastisch. Terwijl ze juist in deze periode enorm veel energie nodig hebben. Honingbijen zijn bijvoorbeeld druk bezig met het aanleggen van hun wintervoorraad, en hommelkoninginnen moeten hun grote kolonies voeden.

Nectar is letterlijk de brandstof voor deze insecten. Het is een suikerrijk sap dat bloemen produceren om bestuivers te lokken. Zonder voldoende nectar in de zomer, redden veel bijenvolken en solitaire bijen het simpelweg niet. Door bewust te kiezen voor planten die bloeien in juli, augustus en september, help je ze deze moeilijke periode door. En zeg nou zelf, het is toch ook prachtig om je tuin of balkon tot diep in de nazomer vol kleur te hebben?

Simpele regels voor het tuincentrum

Sta je in het tuincentrum voor een enorm schap vol zomerbloeiers? Dan kan ik me voorstellen dat het je even duizelt. Alles ziet er even prachtig uit. Toch is niet elke bloem even nuttig voor insecten. Met een paar simpele vuistregels kies je altijd de juiste planten uit.

Kies voor enkele, open bloemen

Dit is misschien wel de belangrijkste tip die ik je kan geven. Veel gekweekte tuinplanten, zoals bepaalde soorten rozen, dahlia’s of begonia’s, hebben zogenaamde dubbele bloemen. Dit betekent dat de meeldraden door de kweker zijn omgevormd tot extra bloemblaadjes, zodat de bloem er voller uitziet. Prachtig voor het oog, maar een ramp voor de bij. Ze kunnen simpelweg niet meer bij de nectar komen, als die er überhaupt nog is. Kies daarom altijd voor bloemen waarbij je het hartje goed kunt zien. Als jij het hart van de bloem ziet, kan de bij er ook makkelijk bij.

Let op het gezoem

Een heel makkelijk trucje als je planten gaat kopen: kijk gewoon waar de insecten in het tuincentrum op af vliegen. Kwekerijen staan in de zomer vaak vol met bloeiende planten. Zie je een plant waar veel bijen en hommels omheen hangen? Dan weet je dat je goud in handen hebt. Het klinkt logisch, maar we worden vaak zo afgeleid door de felle kleuren op de potjes dat we vergeten naar de natuur zelf te kijken.

Wissel af in bloemvormen

Wist je dat niet elke bij dezelfde tong heeft? Sommige hommels hebben een enorm lange tong en zijn gek op diepe, buisvormige bloemen zoals vingerhoedskruid of salie. Andere wilde bijen hebben juist een heel kort tongetje en hebben platte bloemen nodig, zoals margrieten of duizendblad, waar ze makkelijk op kunnen landen. Door verschillende bloemvormen in je tuin te zetten, bedien je een veel grotere groep bestuivers.

Mijn top 5 zomerbloeiers voor in de volle grond

Als je ruimte hebt in de tuin, zijn er een paar vaste planten die echt niet mogen ontbreken. Deze planten komen elk jaar terug, hebben niet al te veel verzorging nodig en zijn absolute magneten voor nectarzoekers.

1. De dropplant (Agastache)

Dit is zonder twijfel een van mijn absolute favorieten. De dropplant bloeit van juli tot ver in de herfst met prachtige paarse, roze of witte aren. Als je langs de plant wrijft, ruik je een heerlijke anijsachtige geur. Maar het mooiste is de aantrekkingskracht op bijen. Vanaf het moment dat de zon op de plant schijnt, zit hij vol met hommels, honingbijen en vlinders. Hij houdt wel van een zonnig plekje en grond die niet te nat is in de winter.

2. Slangenkruid (Echium vulgare)

Slangenkruid is een inheemse plant die vooral goed groeit op wat schralere, droge grond. Hij maakt prachtige helderblauwe bloemen met roze accenten. Het is een tweejarige plant. Dat betekent dat hij het eerste jaar alleen een bladrozet maakt en het tweede jaar spectaculair gaat bloeien. Het is een van de allerbeste leveranciers van nectar in de hoogzomer. Je zult er tientallen verschillende soorten wilde bijen op ontdekken.

3. Koninginnekruid (Eupatorium)

Heb je een wat grotere tuin en een plekje waar de grond wat vochtiger is? Plant dan koninginnekruid. Deze robuuste plant kan makkelijk anderhalve meter hoog worden en bloeit laat in de zomer met grote, zachtroze bloemschermen. Het is een fantastische plant om de nazomer in te luiden. Wil je nog meer weten over het aantrekken van kleurrijke fladderaars? Lees dan ook eens ons artikel over inheemse planten voor meer vlinders in je tuin.

4. Gewone kattenstaart (Lythrum salicaria)

Nog zo’n topper voor de wat vochtigere hoekjes of langs de rand van een vijver. Kattenstaarten bloeien met lange, felroze aren. Ze staan vaak prachtig te wuiven in de wind en produceren enorm veel nectar. Het mooie van deze plant is dat hij heel lang doorbloeit, vaak van juni tot eind augustus. Je helpt er talloze soorten zweefvliegen en bijen mee.

5. Knoopkruid (Centaurea jacea)

Deze plant lijkt op het eerste gezicht een beetje op een distel, maar prikt absoluut niet. Hij maakt mooie, paarsrode bloemen en groeit het liefst op een zonnige plek. Knoopkruid is een inheemse soort die het fantastisch doet in een wat wilder hoekje van de tuin. Het is een sterke plant die goed tegen droogte kan, wat met de hete zomers van tegenwoordig een groot voordeel is.

Nectarplanten voor balkon en terras

Je hebt echt geen enorme landschapstuin nodig om een verschil te maken. Zelfs op een klein balkon kun je een oase creëren. Planten in potten drogen in de zomer wel sneller uit, dus je moet soorten kiezen die tegen een stootje kunnen. Kruiden zijn hier perfect voor.

Denk bijvoorbeeld aan tijm, rozemarijn en oregano (wilde marjolein). Wij gebruiken deze kruiden vaak in de keuken voordat ze gaan bloeien. Mijn tip? Laat altijd een paar planten of takjes in je kruidenbak ongemoeid, zodat ze bloemen kunnen vormen. Vooral de bloemetjes van wilde marjolein zijn een absolute traktatie voor allerlei kleine wilde bijtjes en vlinders. Ze bloeien rijk en langdurig midden in de zomer.

Ook lavendel doet het natuurlijk geweldig in potten op een zonnig balkon. Knip de uitgebloeide bloemetjes er in augustus uit, dan heb je vaak nog een kleine tweede bloei in september. Ben je benieuwd hoe je jouw kleine buitenruimte nog verder kunt optimaliseren? Bekijk dan onze uitgebreide gids over je balkon vergroenen voor bijen & vlinders.

Een andere geweldige balkonplant is de Verbena bonariensis (IJzerhard). Deze plant groeit heel luchtig en hoog, waardoor je er makkelijk doorheen kunt kijken. Je balkon lijkt er niet kleiner door, maar de paarse bloemetjes bovenin zijn de hele zomer lang een verzamelplaats voor nectarzoekers.

Zomerse verzorging: hoe houd je ze in bloei?

Je hebt de juiste planten gekozen, ze in de grond of in potten gezet, en nu? Het mooie van een bijvriendelijke tuin is dat je het eigenlijk best een beetje z’n gang kunt laten gaan. Je hoeft niet overdreven netjes te zijn. Maar een beetje hulp in de zomer zorgt er wel voor dat de planten langer bloeien en dus meer nectar produceren.

Verwijder uitgebloeide bloemen

Dit is een heel handig trucje. De missie van elke plant is om zaad te produceren en zich voort te planten. Zodra een bloem is bestoven, stopt de plant energie in het maken van zaden en stopt de bloei. Als jij de uitgebloeide bloemen regelmatig wegknipt (deadheading noemen de Engelsen dat), denkt de plant: “Oh nee, mijn missie is nog niet geslaagd!” en maakt hij gewoon weer nieuwe knoppen aan. Zo verleng je de bloeiperiode van planten als dahlia’s (de enkelbloemige!), nepkattenkruid en salie enorm.

Geef op het juiste moment water

Tijdens hete, droge periodes hebben planten het zwaar. Als een plant te weinig water heeft, stopt hij als eerste met het aanmaken van nectar. Hij moet immers zien te overleven. Geef daarom in de zomer liever twee keer per week een flinke plens water, dan elke dag een klein beetje. Doe dit het liefst vroeg in de ochtend of laat in de avond, zodat het water niet direct verdampt. Geef water bij de wortels, niet over de bladeren en bloemen heen.

Zorg voor wat te drinken voor de insecten

Net als wij, hebben bijen en vlinders ook dorst op een hete zomerdag. Nectar levert vocht, maar soms hebben ze gewoon behoefte aan water. Vooral honingbijen halen actief water om hun nest te koelen. Je kunt ze enorm helpen door een ondiepe schaal met water en wat knikkers of stenen neer te zetten. De stenen zorgen ervoor dat ze niet verdrinken. Wil je dit goed aanpakken? Lees dan even hoe je een perfecte waterplek maken voor insecten in 5 simpele stappen.

Een levendige tuin geeft voldoening

Het kiezen van zomerse nectarplanten is een van de leukste dingen om te doen voor je tuin. Het voelt geweldig om op een warme middag door je tuin te lopen en te zien hoeveel leven er op jouw planten afkomt. Elke zoemende hommel en elke fladderende vlinder is een klein bedankje van de natuur voor jouw goede zorgen.

Begin gewoon klein. Je hoeft echt niet in één keer je hele tuin op de schop te nemen. Haal komend weekend een paar stoeptegels weg en plant een dropplant of wat slangenkruid. Of zet een grote pot met wilde marjolein op je terras. Je zult zien dat de insecten je nieuwe aanwinsten binnen de kortste keren weten te vinden. Tuinieren voor bestuivers is niet moeilijk, het is vooral een kwestie van de natuur een beetje de ruimte geven en genieten van wat er vervolgens gebeurt.

Veelgestelde vragen