Bijvriendelijke struiken snoeien in juli: zo pak je dat aan

Zomer! De maand juli is aangebroken. Je stapt je tuin in met een vers kopje koffie in je hand en je ziet het meteen. Alles groeit als kool. Na die afwisselende maanden van regen en zon in het voorjaar, lijken je struiken nu wel een groeispurt te hebben gehad. Takken hangen over het tuinpad, de lavendel begint flink uit te dijen en de vlinderstruik schiet alle kanten op. Je vingers beginnen waarschijnlijk te jeuken om de snoeischaar erbij te pakken en de boel eens flink strak te trekken.

Maar wacht even voordat je rigoureus te werk gaat. Voor ons is juli misschien de maand van de zomervakantie en het grote opruimen in de tuin, maar voor onze zoemende vrienden is het absolute spitsuur. Bijen, hommels en vlinders zijn juist in deze maand wanhopig op zoek naar nectar en stuifmeel om hun nesten te voeden en de zomer door te komen. Als we te enthousiast gaan snoeien, knippen we letterlijk hun maaltijd weg. Hoe houd je je tuin netjes zonder de bijen de dupe te laten worden? Ik leg je graag uit hoe je dat zomersnoeien op een slimme en diervriendelijke manier aanpakt.

Waarom snoeien in juli een uitdaging is voor insecten

Om te begrijpen waarom we in de zomer voorzichtig moeten zijn met de snoeischaar, is het goed om even door de ogen van een bij te kijken. In juli draait de natuur op volle toeren. Veel wilde bijensoorten zijn nu actief en de werksters van honingbijen vliegen af en aan. Ze hebben enorme hoeveelheden energie nodig. Nectar is hun brandstof om te kunnen vliegen, en stuifmeel is cruciaal eiwitrijk voedsel voor de larven in het nest.

Tegelijkertijd ontstaat er in juli vaak een fenomeen dat imkers de ‘zomerdrachtkloof’ noemen. Veel typische voorjaarsbloeiers zijn inmiddels uitgebloeid, terwijl de echte late zomerbloeiers nog niet in bloei staan. Het voedselaanbod in de natuur neemt dus eigenlijk een beetje af, precies op het moment dat de insecten het zo hard nodig hebben. Jouw bloeiende struiken zijn in deze periode dus geen luxe, maar een absolute noodzaak voor de biodiversiteit in jouw buurt.

Als je in juli een struik die op het punt staat te bloeien, of erger nog, eentje die al bloeit, helemaal terugknipt, dan haal je een belangrijke voedselbron weg. Daarnaast bieden dichte struiken in de hete zomermaanden broodnodige schaduw en beschutting. Vogels nestelen erin of zoeken er verkoeling, en talloze insecten schuilen onder de bladeren tegen de felle middagzon of een onverwachte zomerstorm. Voorzichtigheid is dus echt geboden.

Welke struiken je in juli beter met rust kunt laten

Laten we beginnen met de struiken waar je nu echt even van af moet blijven. Het klinkt misschien logisch, maar alles wat nu bloeit of knoppen heeft voor de nazomer, mag je absoluut niet snoeien. Denk hierbij aan de rozenbottelstruiken, de hortensia’s en laatbloeiende heesters. Als je deze nu snoeit, knip je de toekomstige bloemen weg en duurt het weer een heel jaar voordat ze opnieuw bloeien.

Ook de klimop is een prachtig voorbeeld van een plant die je in de zomer beter kunt laten uitgroeien. Hoewel klimop soms wat overweldigend kan groeien, bloeit deze plant pas in het najaar. Die herfstbloei is werkelijk een magneet voor de allerlaatste bijen en zweefvliegen van het seizoen. Geef de klimop dus de ruimte om die bloemknoppen te ontwikkelen.

Ben je toevallig van plan om nieuwe struiken aan te planten voor het volgende seizoen? Kijk dan vooral naar soorten die van nature in onze omgeving voorkomen. Deze planten zijn perfect afgestemd op de behoeften van onze lokale insecten. Je leest er alles over in ons artikel over inheemse planten voor meer vlinders in je tuin. Door de juiste keuzes te maken, zorg je ervoor dat er altijd wel iets bloeit, zelfs in de lastige maand juli.

De struiken die in juli wel een lichte knipbeurt mogen hebben

Betekent dit dan dat je je snoeischaar de hele maand juli in het tuinhuisje moet laten liggen? Zeker niet. Er zijn wel degelijk struiken die je nu onder handen mag nemen, zolang je het met beleid doet. Het gaat hierbij vooral om de struiken die in het vroege voorjaar al gebloeid hebben. Denk aan de Forsythia (het bekende Chinese klokje), de Ribes of de vroege Weigela. Deze hebben hun werk voor de vroege bijen al gedaan. Door ze nu te snoeien, geef je ze de tijd om nieuwe scheuten te maken waarop ze volgend voorjaar weer volop kunnen bloeien.

Het koppen van de vlinderstruik

De vlinderstruik (Buddleja) is een verhaal apart in de zomer. Je mag deze struik in juli zeker niet rigoureus terugsnoeien, want juist nu is hij van onschatbare waarde voor vlinders en hommels. Wat je wel kunt doen, is het zogenaamde ‘koppen’ of ‘deadheading’. Dit betekent simpelweg dat je de uitgebloeide, bruine bloempluimen wegknipt. Hierdoor stopt de struik geen energie meer in het maken van zaadjes, maar stimuleer je de aanmaak van nieuwe zijscheuten met verse bloemen. Zo rek je de bloeitijd aanzienlijk en hebben de insecten er veel langer plezier van.

Lavendel in toom houden

Lavendel is een absolute favoriet van zowat elke bestuiver. In juli staat lavendel vaak prachtig in bloei. Als de eerste bloei over zijn hoogtepunt heen is en de bloemetjes wat grijs beginnen te kleuren, kun je de lavendel lichtjes toppen. Knip alleen de bloemstengels en een heel klein stukje van het groene blad weg. Ga absoluut niet te diep, en knip nooit in het kale, houtige gedeelte van de plant, want dan loopt de lavendel vaak niet meer uit. Door deze lichte zomersnoei houd je de plant compact en moedig je vaak nog een bescheiden tweede bloei aan in de nazomer.

Snoei met beleid en wees niet te streng voor je tuin

Als je dan toch gaat snoeien, gooi de elektrische heggenschaar dan even aan de kant. Zo’n zwaar apparaat scheurt de bladeren vaak kapot en je neemt al snel te veel weg. Pak liever een scherpe, schone hand-snoeischaar. Hiermee kun je heel gericht werken. Knip alleen de takken weg die echt in de weg hangen, bijvoorbeeld over het trottoir of over je terras. De rest laat je gewoon lekker zijn gang gaan.

Bij het tuinieren voor insecten is perfectie eigenlijk je grootste vijand. Een strak aangeharkte, vierkante tuin is voor een bij net zo sfeerloos als een lege betonnen hal voor ons. Insecten houden van rommelige hoekjes, overhangende takken en een beetje chaos. We zeggen het wel vaker tegen beginnende tuiniers: laat de boel lekker een beetje rommelig. Een tak die wat nonchalanter hangt, biedt juist een prachtige schuilplaats. Probeer het snoeien dus niet te zien als een taak om de natuur te temmen, maar als een manier om de natuur zachtjes te sturen.

Denk ook aan de zomerhitte en droogte

Juli is vaak een van de warmste maanden van het jaar. Dit is een extra reden om terughoudend te zijn met snoeien. Bladeren werken als parasols voor de aarde eronder. Als je een struik flink uitdunt, valt het felle zonlicht ineens rechtstreeks op de bodem. Hierdoor verdampt het bodemvocht veel sneller en droogt de grond uit. Niet alleen je planten hebben daar last van, maar ook het bodemleven zoals wormen en nuttige schimmels, die essentieel zijn voor een gezonde tuin.

In plaats van je druk te maken over die ene uitschietende tak, kun je je tijd in juli beter besteden aan het helpen van dieren tijdens de hitte. Insecten hebben namelijk niet alleen nectar nodig, maar ook vocht. Vooral op hete dagen kunnen ze wel een slokje gebruiken om af te koelen of om modder te maken voor hun nestjes. Het is een kleine moeite om ze hierbij te helpen. Lees bijvoorbeeld eens onze gids over een waterplek maken voor insecten in 5 simpele stappen. Met een ondiepe schaal, wat steentjes en vers water maak je al een wereld van verschil in je eigen achtertuin.

Wat doe je met het snoeiafval?

Heb je toch wat takken weggeknipt van de voorjaarsbloeiers of wat uitgebloeide stengels verwijderd? Gooi dit groene goud dan alsjeblieft niet direct in de groencontainer. Jouw snoeiafval is fantastisch bouwmateriaal voor de natuur in je tuin.

Je kunt van de wat dikkere takken heel eenvoudig een kleine takkenril maken. Stapel de takken gewoon losjes op elkaar in een onopvallend hoekje van de tuin, bijvoorbeeld achter een andere grote struik. Zo’n takkenhoop is een vijfsterrenhotel voor egels, padden en allerlei nuttige insecten. Holle stengels, zoals die van braam of framboos, zijn bovendien perfecte nestplekken voor wilde solitaire bijen. Ze kruipen in de holletjes om hun eitjes te leggen. Door het snoeiafval in je tuin te houden, sluit je de ecologische kringloop en geef je de natuur direct iets waardevols terug.

Fijnere blaadjes en zachte stengels kun je gewoon als mulchlaagje tussen je andere planten strooien. Het ziet er in het begin misschien wat slordig uit, maar het verdroogt snel en wordt opgenomen in de aarde. Deze mulchlaag beschermt de bodem tegen de brandende julizon en houdt het vocht beter vast in de grond. Bovendien verteren de blaadjes langzaam tot gratis compost voor je planten. Een echte win-winsituatie voor jou en voor de bijen.

Geniet vooral van wat er bloeit

Het allerbelangrijkste advies voor de maand juli is misschien wel dit: ga lekker in die tuinstoel zitten en geniet. Tuinieren hoeft geen hard werken te zijn in de zomer. Observeer welke insecten er op jouw struiken afkomen. Zie je het verschil tussen een hommel en een honingbij? Valt het je op hoeveel verschillende soorten zweefvliegen er eigenlijk bestaan?

Door je snoeidrift even te parkeren tot het najaar of het vroege voorjaar, geef je de natuur de ruimte om te ademen. Je tuin zal zoemen van het leven, de kleuren zullen je tegemoet springen en je weet dat je een actieve bijdrage levert aan de biodiversiteit in jouw wijk. En die overhangende tak? Die knippen we in de winter wel weer een keertje weg.

Veelgestelde vragen